Άγιοι Απόστολοι
Ο Ναός των Αγίων Αποστόλων, στο Πυργί, ανήκει στον αρχιτεκτονικό τύπο των "νησιώτικων" οκταγωνικών ναών. Αποτελεί μικρό αντίγραφο του καθολικού της Νέας Μονής και είναι ένα άριστα διατηρούμενο βυζαντινό μνημείο.
Εξωτερικά φέρει πλούσιο κεραμικό διάκοσμο (οδοντωτές ταινίες, φιαλοστόμια, πλίνθινα τόξα). Εσωτερικά ο ναός είναι κατάγραφος με τοιχογραφίες του Αντωνίου Δομεστίχου Κυνηγού του Κρητός, του έτους 1665.
Άγιοι Πατέρες
Η Μονή χτίστηκε στην σπηλιά όπου οι τρεις μοναχοί, στους οποίους οφείλουμε την ίδρυση της Νέας Μονής, Νικήτας, Ιωσήφ και Ιωάννης, ορκίστηκαν να αφιερωθούν στην χριστιανοσύνη. Το 1688 η σπηλιά δόθηκε στον μοναχό Ιερεμία, από την Κρήτη, ο οποίος ίδρυσε τον ναό. Το 1868, μετά τον θάνατο του Ιερεμία, ο ιερομόναχος Παχώμιος, από το χωριό Ελάτα της Χίου, ζήτησε τα κτίσματα και τα μετέτρεψε στο μεγαλύτερο μοναστικό κέντρο του νησιού. Στη μονή απαγορεύεται η είσοδος για τις γυναίκες, μετά τη δύση του ηλίου.
Άγιος Ισίδωρος
Η παλαιοχριστιανική βασιλική του Αγίου Ισιδώρου, στη συνοικία Λέτσαινα, βόρεια της πόλης της Χίου, τίστηκε στα μέσα του 5ου αιώνα μ.Χ., επί προγενεστέρου ρωμαϊκού κτίσματος.
Σύμφωνα με ανασκαφές της 3ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, έχουν διαπιστωθεί 5 επάλληλες οικοδομικές φάσεις στο χρόνο της: στην α΄ φάση ο ναός κατασκευάσθηκε ως τρίκλιτη βασιλική με πεταλόσχημη κόγχη, ενώ στην β΄ φάση ήταν επίσης τρίκλιτη βασιλική, μα ημικυκλική κόγχη.
Στην γ΄ φάση που χρονολογείται στα μέσα του 6ου αι. η βασιλική διευρύνθηκε και απέκτησε μεγάλες διαστάσεις. Στην δ΄ φάση ο ναός έγινε σταυροειδής εγγεγραμμένος με τρούλο, ο οποίος καταστράφηκε από σεισμό το 1389. Στην τελευταία φάση προστέθηκε στο μέσον του βορείου τοίχου μιναρές. Τέλος, ο καταστρεπτικός σεισμός του 1881 μετέβαλε το ναό σε ερείπια.
Άγιος Μάρκος
Η Μόνη του Αγίου Μάρκου ιδρύθηκε το 1886 στο βουνό Πένθοδος, σε απόσταση 15 χιλιομέτρων από την πόλη της Χίου, από τον ασκητή Παρθένιο ο οποίος ασκήτευε σε μια σπηλιά κοντά στη Μονή. Σπουδαίες υπηρεσίες πρόσφερε η Μονή στον Ελληνικό στρατό κατά την απελευθέρωση του νησιού από τον Τουρκικό ζυγό το 1912. Γύρω στο 1900 στη Μονή αναπτύχθηκε η αγιογραφία. Σήμερα σώζεται πλούσια βιβλιοθήκη.
Άγιος Μηνάς
Ο αιδεσιμότατος Νεόφυτος και ο γιος του, αιδεσιμότατος Μηνάς, έχτισαν το Μοναστήρι ανάμεσα στο 1572 και στο 1595 επί του Πατριάρχη Ιερεμία Β΄. Το Μοναστήρι χτίστηκε στην κορυφή ενός λόφου κοντά στο χωριό Νεχώρι. Ήταν ηγουμενείο για μοναχούς και μετατράπηκε σε Μοναστήρι, στο οποίο ζουν μοναχές που ασχολούνται με θρησκευτικές χειροτεχνίες, την ζωγραφική και την υφαντική εκκλησιαστικών ενδυμασιών. Το Μοναστήρι έγινε γνωστό σε όλο τον κόσμο. Είναι συνδεδεμένο με τη πρόσφατη ιστορία της Χίου και ειδικότερα με την Σφαγή της Χίου το 1822, όταν οι Τούρκοι έσφαξαν και έκαψαν 3000 Χιώτες, οι οποίοι κατέφυγαν στο Μοναστήρι για να σωθούν. Σήμερα, η θηριωδία της Σφαγής διακρίνεται από τα ίχνη αίματος που βρίσκονται στο μαρμάρινο δάπεδο του ναού. Το Οστεοφυλάκιο που βρίσκεται στην αυλή του Μοναστηριού εκθέτει τα οστά πολλών θυμάτων της Σφαγής.
Μητροπολιτικός Ναός Χίου
Η Μητρόπολη της Χίου Άγιοι Βίκτωρες δεσπόζει επιβλητική και μεγαλοπρεπής στο κέντρο της πόλης, δίπλα στη βιβλιοθήκη Κοραή. Είναι αφιερωμένη στη μνήμη των τριών μαρτύρων, Μηνά, Βίκτωρος και Βικεντίου που γιορτάζουν στις 11 Νοεμβρίου, ημέρα που συμπίπτει με την επέτειο της απελευθέρωσης της Χίου από τους Τούρκους.
Στη θέση της Ιεράς Μητρόπολης υπήρχε παλαιότερη εκκλησία που είχε κτισθεί από τους Γενουάτες, στη μνήμη του Αγίου Βίκτωρος, μόλις κατέλαβαν τη Χίο.
Στο Λατινικό κώδικα, η εκκλησία αυτή αναφέρεται ως: "TEMPLUM S. VICTORES IN APLOTARIA". Από αυτή τη λατινική ονομασία έχει επικρατήσει να ονομάζει ο λαός και τους τρεις αγίους "Αγίους Βίκτωρες".
Μονή Αγίας Μαρκέλλας
Η μονή απέχει 6 χιλιόμετρα από την έδρα του δήμου Αμανής, Βολισσό και 45 από την πόλη της Χίου. Βρίσκεται στον τόπο, όπου σύμφωνα με την παράδοση μαρτύρησε η Αγία Μαρκέλλα, περί το 1500 μ.Χ.
Ο ναός είναι χτισμένος σε κόλπο ανάμεσα σε τεράστια αιωνόβια πλατάνια. Σε κοντινή απόσταση από το ναό βρίσκεται ο τόπος μαρτυρίου της αγίας, όπου μέσα από τα βράχια αναβλύζει αγίασμα.
Μονή Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης
Σε απόσταση 5 χλμ. περίπου από τη χώρα, κοντά στο ακρωτήριο της Αγίας Ελένης, δεσπόζει πάνω από τη λοφώδη περιοχή του Φραγκοβουνίου το Μοναστήρι του Αγίου Κωνσταντίνου. Κτισμένο σε ψηλό λόφο, με τα πανύψηλα τείχη του, προβάλλει από μακριά σαν φρούριο.
Η Μονή κτίσθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα, από το Δικαίο της σκήτης των Αγίων Πατέρων, Παχώμιο Αρελά, σε κτήμα όπου άλλοτε βρισκόταν ερειπωμένος ναός του Αγ. Κωνσταντίνου, για να εγκαταβιώσουν μοναχές και λειτούργησε το 1901.
|
Μονή Μουνδών
Η Μονή Μουνδών είναι ένα ιστορικό μοναστηριακό συγκρότημα, αφιερωμένο στη μνήμη του Αγ. Ιωάννη του Προδρόμου. Βρίσκεται στο Δήμο Αμανής, κοντά στο χωριό Διευχά. Η ίδρυση της Μονής πιθανολογείται στα Βυζαντινά χρόνια, αν και τα παλαιότερα έγγραφα στα οποία αναφέρεται είναι του 16 αιώνα.
Το μοναστήρι γνώρισε μεγάλη ακμή στους τελευταίους αιώνες της Τουρκοκρατίας και θεωρείται ως ένα από τα σπουδαιότερα θρησκευτικά ιδρύματα της Χίου.
Αξίζει να προσέξει κανείς τη λαϊκή εικονογράφηση του ναού της Μονής, αλλά και την κατανυκτική ατμόσφαιρα που δημιουργούν τα ερειπωμένα, σήμερα, κτίσματά της. Το καθολικό, τα παρεκκλήσια, τα κελιά, η τράπεζα και το θολοσκέπαστο πρόπυλο της εισόδου αποτελούν το υπάρχον κτιριακό συγκρότημα της μονής.
Μονή Μυρσινιδίου
Ιδρυτής του μοναστηριού είναι ο μοναχός Χριστόφορος Σερέμελης (1897).
Είναι αφιερωμένο στην Παναγία τη Μυρτιδιώτισσα, η θαυματουργή εικόνα της οποίας βρέθηκε από τον μοναχό στη θάλασσα κάτω από το μοναστήρι. Εδώ βρίσκονται τα άμφια του Εθνομάρτυρα Γρηγορίου του Έ.
Το πλήθος των πιστών γιορτάζουν την Μεγαλειότητά Της στις 24 Σεπτεμβρίου.
Το μοναστήρι έχει προσφέρει πολύτιμες φιλανθρωπικές υπηρεσίες κατά τη διάρκεια της Γερμανικής κατοχής όπως και κατά τη διάρκεια της αντίστασης στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.
Μονή Παναγίας Βοήθειας
Το Μοναστήρι της Παναγίας Βοήθειας βρίσκεται πολύ κοντά στη χώρα, στο δρόμο προς τις Καρυές και τη Νέα Μονή. Ιδρύθηκε το 1930, από τον ιερομόναχο Άνθιμο Βαγιάνο, για να στεγάσει Μικρασιάτισσες μοναχές που είχαν διωχθεί από τις Μονές της Μ. Ασίας.
Η Μονή κτίσθηκε πάνω σε λόφο, σε σημείο όπου υπήρχε παλαιότερος ναός, με χορηγίες Χιωτών. Περιβάλλεται από ψηλό τείχος και εκτός από το Καθολικό περιλαμβάνει κελιά σε περιμετρική διάταξη, Τράπεζα, αρχονταρίκι, βιβλιοθήκη, κρήνη και το εργαστήρια ραπτικής, πλεκτικής, κεντήματος, υφαντουργίας και αγιογραφίας.
Νέα Μονή
Η Νέα Μονή χτίστηκε τον 11ο αιώνα (ανάμεσα στο 1042-1056) και αφιερώθηκε στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Καλύπτει μια έκταση 17000 τετραγωνικών μέτρων περίπου και βρίσκεται στο κέντρο του νησιού.
Περιλαμβάνει τον κύριο ναό, δύο μικρότερες εκκλησίες, την τράπεζα όπου δειπνούσαν οι μοναχοί, τα καταλύματα (κελιά) των μοναχών και υπόγειες δεξαμενές που δημιουργήθηκαν για την αποθήκευση νερού.
Στο βορειοδυτικό τμήμα της Μονής υπάρχει ένας επιβλητικός αμυντικός πύργος. Όλα τα τμήματα του Μοναστηριού περιβάλλονται από ψηλά πέτρινα τείχη.
Παλιός Ταξιάρχης Μεστών
Η εκκλησία του Παλιού Ταξιάρχη, μέσα στο Μεσαιωνικό φρουριακό οικισμό των Μεστών, είναι μία μονόκλιτη καμαροσκέπαστη βασιλική, η οποία το 1714 έγινε δίκλιτη. Στο παλιό τμήμα του ναού υπάρχουν τυφλά αψιδώματα με διακοσμητικά φιαλοστόμια και η κυκλική κόγχη του ιερού, ενώ το βόρειο κλίτος στεγάζεται με σταυροθόλια. Αξίζει να προσέξει κανείς τις αξιόλογες τοιχογραφίες που έχουν αποκαλυφθεί, καθώς και το ξυλόγλυπτο τέμπλο του ναού, με πολλές παραστάσεις από την παλαιά και την καινή Διαθήκη, έργο του 1833, το οποίο αποτελεί αντιπροσωπευτικό δείγμα της υψηλής τοπικής ξυλογλυπτικής Τέχνης.
Παναγία Κρήνα
Ο ναός της Παναγίας Κρήνας, στους Βαβύλους, κατασκευάστηκε στα τέλη του 12ου αι. Κτήτορες του αρχικού ναού ήταν ο Ευστάθιος Κοδράτος και η σύζυγός του Ειρήνη Δούκαινα Πεπαγωμένη που ανήκαν στον κύκλο της αυλής της Κωνσταντινούπολης και διακόσμησαν τον ναό με τοιχογραφίες.
Διασώζεται ακόμα εντός του ναού τοιχογραφικός διάκοσμος άλλων πέντε διαφορετικών εποχών (αρχές 14ου αι., 15ου αι., 16ου αι.,18ου αι., και 19ου αι.).
Με τον καταστροφικό σεισμό του 1881 κατέρρευσε το ημισφαιρικό τμήμα του τρούλου του κυρίως ναού καθώς και ο τρουλίσκος του νάρθηκα, οι οποίοι ανακατασκευάσθηκαν στην συνέχεια.
Παναγία Σικελιά
Η Παναγία Σικελιά βρίσκεται κοντά στο χωριό Έξω Διδύμα. Ήταν πιθανόν καθολικό μοναστηριού. Είναι μια μονόκλιτη καμαροσκέπαστη βασιλική με τρούλο. Χρονολογείται στον 12ο ή 13 ο αιώνα.
|
